काठमाडौं । म्याग्दीमा हालै निर्माण सम्पन्न भएर राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोडिएको ४० मेगावाट क्षमताको राहुघाट जलविद्युत् आयोजनामा बाढीले क्षति पुर्‍याएको छ। राहुघंगा नदीमा आएको बाढीले आयोजनाका विभिन्न संरचनासँगै विद्युत् प्रसारण लाइनका टावरमा समेत क्षति पुर्‍याएको हो।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अनुसार बाढीबाट आयोजनाका संरचना र प्रसारण पूर्वाधारमा क्षति पुगेपछि अवस्था मूल्यांकन तथा पुनःस्थापनाका लागि प्राविधिक टोली परिचालन गरिएको छ। क्षतिको विस्तृत विवरण टोलीको स्थलगत अध्ययनपछि मात्रै यकिन हुने प्राधिकरणले जनाएको छ।

प्राधिकरणको पूर्ण स्वामित्व रहेको सहायक कम्पनी रघुगंगा हाइड्रोपावर लिमिटेडले निर्माण गरेको आयोजना केही समयअघि मात्रै राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोडिएको थियो। २०–२० मेगावाट क्षमताका दुईवटा युनिटबाट परीक्षण उत्पादन सुरु गर्दै असोज ८ गतेदेखि आयोजनाले राष्ट्रिय प्रणालीमा विद्युत् प्रवाह गरेको थियो।

तर, बाढीले आयोजना र प्रसारण पूर्वाधारमा क्षति पुर्‍याएपछि परीक्षण उत्पादन तथा व्यावसायिक उत्पादनको तयारी प्रभावित हुने सम्भावना देखिएको छ। यद्यपि उत्पादनमा कति असर परेको छ र आयोजना पुनः सञ्चालनमा आउन कति समय लाग्छ भन्ने विषय प्राविधिक अध्ययनपछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ।

राहुघाट आयोजनाका प्रमुख संरचना

रघुगंगा गाउँपालिकामा निर्माण भएको आयोजनाले राहुघंगा नदीको पानी प्रयोग गरेर ४० मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्छ। आयोजनाका प्रमुख संरचना नदीको बायाँ किनारमा छन् भने विद्युत्गृह कालीगण्डकी नदीको दायाँ किनारस्थित गलेश्वर क्षेत्रमा निर्माण गरिएको छ।

आयोजनामा २५ मिटर अग्लो बाँध, दुईवटा स्पिलवे, अन्डरस्लुइस र दुई बे भएको ८० मिटर लामो डिसेन्डर निर्माण गरिएको छ। त्यस्तै, ६.२७ किलोमिटर लामो हेडरेस सुरुङ, ५३.२ मिटर अग्लो सर्ज ट्याङ्क, १ हजार २६ मिटर लामो प्रेसर साफ्ट तथा दुईवटा पेनस्टकमार्फत विद्युत्गृहसम्म पानी पुर्‍याउने व्यवस्था गरिएको छ।

आयोजनाबाट वार्षिक करिब २४ करोड ७९ लाख युनिट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। उत्पादित विद्युत् आयोजनाको स्विचयार्डबाट करिब ६ सय मिटर लामो २२० केभी प्रसारण लाइनमार्फत दाना–कुश्मा प्रसारण लाइनमा जोडिने व्यवस्था छ।

करिब दुई दशकपछि निर्माण सम्पन्न

राहुघाट जलविद्युत् आयोजना करिब दुई दशक लामो प्रक्रियापछि निर्माण सम्पन्न भएको हो। आयोजनाको भौतिक निर्माण तथा उपकरण जडानको काम गत भदौमा पूरा भएको थियो। त्यसपछि दुवै युनिटको परीक्षण गरी राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोडिएको थियो।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको शतप्रतिशत स्वामित्व रहेको रघुगंगा हाइड्रोपावर लिमिटेडले आयोजना निर्माण गरेको हो। आयोजनामा भारतको एक्जिम बैंकको सहुलियतपूर्ण ऋणसमेत लगानी रहेको छ।

अहिले बाढीबाट आयोजनाका कुन–कुन संरचनामा कति क्षति पुगेको छ, प्रसारण लाइनका कुन टावर प्रभावित भएका छन् र पुनःस्थापनाका लागि कति समय लाग्छ भन्ने विषयमा प्राविधिक टोलीले अध्ययन गरिरहेको छ। अध्ययन पूरा भएपछि मात्रै आयोजनाको उत्पादन तथा प्रसारणमा परेको वास्तविक प्रभावबारे स्पष्ट हुने प्राधिकरणले जनाएको छ