काठमाडौँ । नेपालीहरूको महान् चाड बडादसैँअन्तर्गत आज आश्विन शुक्ल नवमी अर्थात् महानवमी पर्व देशभर नवदुर्गा भवानीको विशेष पूजाआराधना गरी श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइँदैछ।

नवरात्रको नवौँ दिन मनाइने महानवमीका अवसरमा आज बिहानैदेखि देशभरका देवी मन्दिर तथा शक्तिपीठहरूमा दर्शनार्थीको घुइँचो लाग्ने गर्दछ। भक्तजनहरूले दुर्गा भवानीको आराधना गर्दै परिवारको सुख, शान्ति, समृद्धि र कल्याणको कामना गर्ने परम्परा छ।

महानवमीका दिन घटस्थापनामा स्थापना गरिएको कलश तथा जमराको विशेष पूजा गरिन्छ। दसैँघर, कोत तथा विभिन्न शक्तिपीठमा दुर्गा भवानीको विधिपूर्वक आराधना गर्दै दुर्गा सप्तशती अर्थात् चण्डी, श्रीमद्देवीभागवत र देवी स्तोत्र पाठ गर्ने धार्मिक परम्परा रहेको छ।

धार्मिक मान्यताअनुसार महानवमीका दिन देवी दुर्गाको नवौँ स्वरूप सिद्धिदात्रीको विशेष पूजा गरिन्छ। सिद्धिदात्री देवीको आराधनाबाट भक्तजनले इच्छित फल प्राप्त गर्ने विश्वास रहिआएको छ। यस अवसरमा महाकाली, महालक्ष्मी र महासरस्वतीको समेत विधिपूर्वक पूजाआराधना गरिन्छ।

मार्कण्डेय पुराणमा उल्लेख भएअनुसार महानवमीकै दिन देवी चामुण्डाले रक्तबीज राक्षसको वध गरेकी थिइन्। असत्यमाथि सत्य र अधर्ममाथि धर्मको विजयको प्रतीकका रूपमा महानवमीलाई विशेष महत्त्वका साथ मनाउने गरिन्छ।

आजका दिन विभिन्न देवी मन्दिर तथा शक्तिपीठमा बोका, हाँस, कुखुरा, भेडा र राँगाको बलि दिने परम्परा छ। कतिपय शक्तिपीठमा पञ्चबलि दिने चलनसमेत रहेको छ। पशुबलि नदिने तथा शाकाहारी भक्तजनले भने कुभिण्डो, घिरौँला, मूला, काँक्रो र जटानरिवल चढाएर प्रतीकात्मक बलि दिने गर्दछन्।

त्यसैगरी, महानवमीका अवसरमा कन्यालाई देवी दुर्गाको स्वरूप मानी पूजा गर्ने, भोजन गराउने र दक्षिणा प्रदान गर्ने धार्मिक परम्परा पनि रहेको छ।

महानवमीका दिन देशभरका कोतघर तथा सैनिक संरचनामा विशेष कोतपूजा र निशानपूजा गरिन्छ। काठमाडौँको हनुमानढोका दरबार परिसरका साथै नेपाली सेनाका विभिन्न ब्यारेक र गुल्महरूमा बाजागाजासहित जङ्गी निशानपूजा तथा कोतपूजा गर्ने प्रचलन छ।

महानवमीलाई शक्ति, साहस र विजयको प्रतीकका रूपमा समेत लिइन्छ। नवरात्रभर नवदुर्गाका विभिन्न स्वरूपको आराधना गरेका भक्तजनले आज विशेष पूजा सम्पन्न गरी भोलिपल्ट मनाइने विजयादशमीको तयारी गर्ने गर्दछन्।